02. Kiểm Tra Và Làm Sạch Dữ Liệu

Quy trình phát hiện lỗi nhập liệu, giá trị bất thường (Outliers) và xử lý dữ liệu khuyết trong SPSS.

Kiểm Tra Và Làm Sạch Dữ Liệu (Screening & Cleaning Data)

Trước khi thực hiện bất kỳ phân tích thống kê nào, dữ liệu cần phải được kiểm tra kỹ lưỡng nhằm phát hiện và sửa chữa các lỗi nhập liệu (như nhập sai số, nhập ngoài khoảng cho phép).

1. Quy Trình Kiểm Tra Biến Định Tính (Categorical Variables)

Đối với các biến định tính (như giới tính, học vấn), kiểm tra bằng lệnh Frequencies:

1. Vào menu Analyze $\r\rightarrow$ Descriptive Statistics $\r\rightarrow$ Frequencies…
2. Đưa các biến định tính vào ô Variable(s).
3. Nhấn OK.

Cách đọc kết quả:

• Kiểm tra bảng Frequencies xem có xuất hiện giá trị lạ không (ví dụ: biến giới tính chỉ quy định 1 và 2 nhưng kết quả xuất hiện giá trị 3 hoặc 5).
• Kiểm tra số lượng dữ liệu khuyết (Missing).

2. Quy Trình Kiểm Tra Biến Liên Tục (Continuous Variables)

Đối với biến liên tục (như tuổi, cân nặng, điểm số), sử dụng lệnh Descriptives hoặc Explore:

1. Vào menu Analyze $\r\rightarrow$ Descriptive Statistics $\r\rightarrow$ Descriptives…
2. Đưa các biến liên tục vào ô Variable(s).
3. Chọn Options…, tích chọn Mean, Std. deviation, Minimum, Maximum.
4. Nhấn Continue $\r\rightarrow$ OK.

Phát hiện bất thường:

• So sánh giá trị Minimum và Maximum với khoảng hợp lệ thực tế (ví dụ: biến tuổi có Min = 2 và Max = 150 thì giá trị 150 chắc chắn là lỗi nhập liệu).

3. Định Vị Và Sửa Lỗi Trong Data Editor

Khi phát hiện có lỗi nhập liệu (ví dụ: biến tuổi nhập sai thành 150 ở một đối tượng):

1. Vào menu Edit $\r\rightarrow$ Find… (hoặc nhấn Ctrl + F).
2. Nhập giá trị lỗi (150) và tìm kiếm cột biến tương ứng để sửa lại giá trị đúng hoặc chuyển thành dữ liệu khuyết.