03. Xử Lý Và Biến Đổi Dữ Liệu

Hướng dẫn tính điểm tổng thang đo (Compute Variable), mã hóa lại biến (Recode) và lọc dữ liệu (Select Cases).

Xử Lý Và Biến Đổi Dữ Liệu (Manipulating Data)

Trong quá trình phân tích, bạn thường cần tạo các biến mới từ các biến hiện có (như tính tổng điểm thang đo, nghịch đảo điểm câu hỏi tiêu cực, hoặc phân nhóm tuổi).

1. Tính Tổng Điểm Thang Đo (Compute Variable)

Để tính tổng hoặc trung bình cộng điểm số của các câu hỏi thành một chỉ số tổng hợp:

1. Vào menu Transform $\r\rightarrow$ Compute Variable…
2. Trong ô Target Variable, nhập tên biến mới (ví dụ: tot_stress).
3. Trong ô Numeric Expression, nhập công thức (ví dụ: item1 + item2 + item3 + item4 hoặc chọn hàm SUM(item1 TO item4) / MEAN(item1, item2, item3, item4)).
4. Nhấn OK.

2. Mã Hóa Lại Biến (Recode into Different Variables)

Nên sử dụng Recode into Different Variables để tạo biến mới, tránh đè lên biến gốc:

Trường hợp 1: Đảo ngược điểm câu hỏi tiêu cực (Reverse Coding)

Nếu câu hỏi 1-5 theo thang Likert 1-5 nhưng có câu hỏi đảo ngược nghĩa:

• $1 \r\rightarrow 5$, $2 \r\rightarrow 4$, $3 \r\rightarrow 3$, $4 \r\rightarrow 2$, $5 \r\rightarrow 1$.

Trường hợp 2: Chuyển biến liên tục thành biến nhóm

Ví dụ chuyển biến age (tuổi) thành biến nhóm age_group:

• Dưới 30 tuổi $\r\rightarrow 1$
• 30 đến 50 tuổi $\r\rightarrow 2$
• Trên 50 tuổi $\r\rightarrow 3$

1. Transform $\r\rightarrow$ Recode into Different Variables…
2. Chọn biến age, đặt tên biến mới age_cat, chọn Change.
3. Nhấn Old and New Values… để định nghĩa khoảng giá trị cũ và mã số mới.
4. Nhấn Continue $\r\rightarrow$ OK.

3. Lọc Dữ Liệu Phân Tích (Select Cases)

Nếu bạn chỉ muốn phân tích trên một phân nhóm đối tượng (ví dụ: chỉ phân tích nhóm bệnh nhân Nam):

1. Data $\r\rightarrow$ Select Cases…
2. Chọn If condition is satisfied, nhấn nút If…
3. Nhập điều kiện (ví dụ: sex = 1).
4. Nhấn Continue $\r\rightarrow$ OK.