02. Tương Quan Từng Phần
Hướng dẫn phân tích tương quan từng phần (Partial Correlation) để kiểm soát ảnh hưởng của biến thứ ba.
Tương Quan Từng Phần (Partial Correlation)
Tương quan từng phần giúp đánh giá mối quan hệ thực sự giữa 2 biến liên tục sau khi đã kiểm soát / loại bỏ ảnh hưởng (control for) của một hoặc nhiều biến thứ ba.
1. Ví Dụ Ứng Dụng
Khi nghiên cứu mối tương quan giữa Tốc độ đọc và Kích thước bàn chân ở trẻ em, kết quả cho thấy tương quan thuận rất cao. Tuy nhiên, mối tương quan này bị nhiễu bởi biến thứ ba là Độ tuổi. Sau khi loại bỏ ảnh hưởng của Độ tuổi, mối tương quan giữa tốc độ đọc và kích thước bàn chân sẽ biến mất.
2. Các Bước Thực Hiện Trong SPSS
- Analyze $\r\rightarrow$ Correlate $\r\rightarrow$ Partial…
- Đưa 2 biến cần nghiên cứu tương quan vào ô Variables.
- Đưa biến cần kiểm soát (nhiễu) vào ô Controlling for.
- Chọn Options…, tích chọn Means and standard deviations và Zero-order correlations (để so sánh tương quan trước và sau khi kiểm soát).
- Nhấn Continue $\r\rightarrow$ OK.
3. Phiên Giải Kết Quả
So sánh hệ số tương quan chưa kiểm soát (Zero-order correlation) và hệ số tương quan từng phần (Partial correlation):
- Nếu hệ số tương quan giảm đi đáng kể hoặc mất ý nghĩa thống kê ($P > .05$), mối quan hệ ban đầu phần lớn do biến thứ ba chi phối.
- Nếu hệ số tương quan hầu như không thay đổi, mối quan hệ giữa 2 biến chính là độc lập thực sự.